العلامة الحلي ( شارح ومترجم : على محمدى )

260

شرح كشف المراد ( فارسى )

در برابر اينها دانشمندان عدليه عموما شعارشان اينست كه : وَ لا تَزِرُ وازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرى يعنى هيچ كس بار گناه ديگرى را بر دوش نمىكشد بنا بر اين اولاد مشركين را بخاطر آبائشان كيفر نخواهند كرد زيرا كه عقاب شخصى كه گناهى ندارد قبيح است و مولاى حكيم كار قبيح انجام نمىدهد پس عقاب نمىكند . و امّا سخنان حشويه : اينان براى اثبات مدعاى خويش به سه دليل تمسك كرده‌اند : 1 - خداوند در قرآن از زبان حضرت نوح ( عليه السلام ) چنين حكايت مىكند : رَبِّ لا تَذَرْ عَلَى الْأَرْضِ مِنَ الْكافِرِينَ دَيَّاراً إِنَّكَ إِنْ تَذَرْهُمْ يُضِلُّوا عِبادَكَ وَ لا يَلِدُوا إِلَّا فاجِراً كَفَّاراً « » . كيفيت استدلال : فرزندان مشركين و كفار فاجر و كافرند « صغرى » و فاجر و كافر معاقبند « كبرى » پس فرزندان مشركين معاقبند و خدا آنها را كيفر مىكند « نتيجه » اثبات صغرى به حكم آيه مذكور است و اثبات كبرى هم كه به حكم عقل است كه انسان متمرد و متجاوز معاقب است و هم به نصّ قرآن است . جواب ما : استعمال كافر و فاجر در اولاد كافرين استعمالى مجازى و از قبيل استعمال مشتق در ما يتلبس بالمبدإ فى الاستقبال است يعنى منظور حضرت نوح آنست كه اطفال مشركين در آينده و پس از بالغ شدن كافر و فاجر مىگردند و محيط كفر و پدر و مادر كافر تأثير گذارده و آنها را كافر مىكنند نه اينكه از اوّل ولادت كافر متولد شوند زيرا كه بقول قرآن : فِطْرَتَ اللَّهِ الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْها لا تَبْدِيلَ لِخَلْقِ اللَّهِ يعنى همگان بر فطرت توحيدى ولادت مىيابند و به فرموده